Η Μόσχα θέλει το NATO να γνωρίζει ότι θεωρεί το Kaliningrad αναπόσπαστο τμήμα της ρωσικής επικράτειας και ότι οποιαδήποτε προσπάθεια στρατιωτικής απομόνωσης ή επίθεσης εναντίον του θα μπορούσε να οδηγήσει σε άμεση κλιμάκωση
Η λέξη που ξεχώρισε περισσότερο από κάθε άλλη στη νέα προειδοποίηση του Ρώσου προέδρου Vladimir Putin από το βήμα του Valdai Club ήταν μία: «αμέσως».
Ο Ρώσος πρόεδρος κατέστησε σαφές ότι, εάν υπάρξει άμεση επίθεση κατά της Ρωσίας —και ειδικά κατά του Kaliningrad—, τότε το ζήτημα της χρήσης όλων των διαθέσιμων οπλικών συστημάτων της χώρας θα τεθεί αναπόφευκτα στην ημερήσια διάταξη.
Η διατύπωση δεν άφησε πολλά περιθώρια παρερμηνείας.
Η Μόσχα θέλει το NATO να γνωρίζει ότι θεωρεί το Kaliningrad αναπόσπαστο τμήμα της ρωσικής επικράτειας και ότι οποιαδήποτε προσπάθεια στρατιωτικής απομόνωσης ή επίθεσης εναντίον του θα μπορούσε να οδηγήσει σε άμεση κλιμάκωση.
Το μήνυμα έχει ιδιαίτερη σημασία επειδή το Kaliningrad βρίσκεται σε μία από τις πιο ευαίσθητες γεωστρατηγικά περιοχές της Ευρώπης.
Πρόκειται για ρωσικό θύλακα στη Βαλτική Θάλασσα, ανάμεσα στην Πολωνία και τη Λιθουανία, δύο χώρες-μέλη του NATO.
Η περιοχή φιλοξενεί σημαντικές ρωσικές στρατιωτικές υποδομές, αεροπορικά συστήματα, ναυτικές δυνάμεις και πυραυλικά μέσα.
Για τη Ρωσία αποτελεί τόσο στρατηγικό προγεφύρωμα όσο και πιθανό σημείο ευπάθειας σε περίπτωση γενικευμένης σύγκρουσης.
Επίσημη επιστολή στο ΝΑΤΟ για «πρωτοφανή κλιμάκωση»
Γι’ αυτό και η τελευταία αντιπαράθεση δεν αντιμετωπίζεται στη Μόσχα ως μια απλή διπλωματική διαφορά.
Η Ρωσία έχει αποστείλει επίσημη επιστολή στο NATO, κατηγορώντας τη Συμμαχία για «πρωτοφανή κλιμάκωση» γύρω από το Kaliningrad και προειδοποιώντας ότι μια προσπάθεια απομόνωσης της περιοχής θα μπορούσε να προκαλέσει στρατιωτική απάντηση ακόμη και με πυρηνικά μέσα.
Το Reuters επιβεβαίωσε ότι το ρωσικό έγγραφο αναφερόταν ρητά στη δυνατότητα χρησιμοποίησης ολόκληρου του διαθέσιμου οπλοστασίου, περιλαμβανομένων των πυρηνικών όπλων.
Ισχυρή αποτροπή
Από τη ρωσική οπτική, αυτή η θέση δεν παρουσιάζεται ως απειλή πρώτου πλήγματος αλλά ως αποτροπή.
Αυτό ακριβώς επιχείρησε να τονίσει και το Κρεμλίνο.
Η Μόσχα υποστηρίζει ότι δεν επιδιώκει σύγκρουση με το NATO, αλλά θέλει να διασφαλίσει ότι κανείς δεν θα θεωρήσει πιθανό ή αποδεκτό ένα σενάριο στρατιωτικού αποκλεισμού του Kaliningrad.
Η ρωσική επιχειρηματολογία είναι απλή: εάν μία πυρηνική δύναμη βλέπει τμήμα της επικράτειάς της να απειλείται άμεσα, τότε η αποτροπή χάνει το νόημά της εάν δεν υπάρχει σαφής προειδοποίηση για τις συνέπειες.
Το NATO, από την άλλη πλευρά, απορρίπτει πλήρως αυτή την ερμηνεία.
Ο Γενικός Γραμματέας της Συμμαχίας Mark Rutte δήλωσε ότι το NATO είναι αμυντικός οργανισμός, ότι δεν απειλεί το Kaliningrad και κάλεσε τη Ρωσία να σταματήσει αυτό που χαρακτήρισε πυρηνικές απειλές.
Υποστήριξε επίσης ότι δεν υπάρχει άμεση απειλή κατά εδάφους του NATO και ότι η Συμμαχία δεν θεωρεί τη ρωσική προειδοποίηση λόγο για πανικό.
Το πρόβλημα όμως είναι ότι, όσο και αν κάθε πλευρά περιγράφει τις δικές της ενέργειες ως «αμυντικές», η συνολική εικόνα στη Βαλτική γίνεται ολοένα πιο επικίνδυνη.
Το ΝΑΤΟ προκαλεί στην Ανατολική Ευρώπη
Το NATO έχει αυξήσει τα τελευταία χρόνια τη στρατιωτική του παρουσία στην ανατολική Ευρώπη.
Η Φινλανδία και η Σουηδία εντάχθηκαν στη Συμμαχία, στρατιωτικές ασκήσεις πραγματοποιούνται σε μεγαλύτερη κλίμακα και η περιοχή γύρω από το Kaliningrad έχει βρεθεί στο επίκεντρο σεναρίων πολέμου, ναυτικών επιχειρήσεων και αεροπορικών ασκήσεων.
Από τη δυτική σκοπιά, όλα αυτά αποτελούν αναγκαία μέτρα προστασίας απέναντι στη Ρωσία.
Από τη ρωσική σκοπιά, όμως, συνιστούν σταδιακή στρατιωτική περικύκλωση.
Εδώ βρίσκεται και η ουσία της αντιπαράθεσης.
Αυτό που η μία πλευρά ονομάζει «αποτροπή», η άλλη το εκλαμβάνει ως «προετοιμασία επίθεσης».
Η Μόσχα επικαλείται επίσης δημόσιες συζητήσεις και στρατιωτικά σενάρια στη Δύση στα οποία το Kaliningrad εμφανίζεται ως πιθανός στόχος σε μελλοντική σύγκρουση.
Ρωσικές πρεσβείες στην Ευρώπη υποστήριξαν ότι διαθέτουν πληροφορίες σύμφωνα με τις οποίες το NATO εξετάζει σενάρια αεροπορικού και ναυτικού αποκλεισμού της περιοχής.
Παράλληλα, η αντιπαράθεση τροφοδοτείται και από έναν πόλεμο αφηγήσεων.
Οι δυτικές κυβερνήσεις κατηγορούν τη Ρωσία για υβριδικές επιχειρήσεις, σαμποτάζ, κυβερνοεπιθέσεις και απόπειρες αποσταθεροποίησης στην περιοχή της Βαλτικής και στη Γερμανία.
Η Μόσχα απορρίπτει αυτές τις κατηγορίες και θεωρεί ότι χρησιμοποιούνται ως πολιτική δικαιολόγηση για ακόμη μεγαλύτερη στρατιωτική συγκέντρωση στα ρωσικά σύνορα.
Μέσα σε αυτή την ατμόσφαιρα, οι δηλώσεις Putin αποκτούν μεγαλύτερο βάρος.
Ο Ρώσος πρόεδρος δεν περιορίστηκε στο Kaliningrad.
Η δυτική ηγεμονία υποχωρεί
Στο Valdai Club μίλησε για μια διεθνή τάξη που αλλάζει και για έναν κόσμο στον οποίο, κατά την άποψή του, η δυτική ηγεμονία υποχωρεί.
Προειδοποίησε ότι η συνέχιση της κλιμάκωσης αυξάνει τον κίνδυνο καταστροφικών σεναρίων και παρουσίασε τη ρωσική στρατιωτική ισχύ ως μέσο αποτροπής και όχι ως εργαλείο επιθετικής επέκτασης.
Αυτή όμως είναι ακριβώς η θέση στην οποία συγκρούονται πλήρως τα δύο αφηγήματα.
Η Ρωσία υποστηρίζει ότι υπερασπίζεται την ασφάλειά της απέναντι σε ένα NATO που έχει επεκταθεί προς ανατολάς και έχει φέρει στρατιωτικές υποδομές κοντά στα ρωσικά σύνορα.
Το NATO, αντίθετα, θεωρεί ότι η διεύρυνσή του ήταν αποτέλεσμα κυρίαρχων αποφάσεων ευρωπαϊκών κρατών που αναζητούσαν προστασία και ότι η σημερινή ενίσχυση της ανατολικής πτέρυγας είναι απάντηση στη ρωσική ειδική στρατιωτική επιχείρηση στην Ουκρανία.
Καμία από τις δύο πλευρές δεν φαίνεται σήμερα διατεθειμένη να δεχθεί την αντίληψη ασφαλείας της άλλης.
Αυτό κάνει το Kaliningrad εξαιρετικά επικίνδυνο.
Ο κίνδυνος του λανθασμένου υπολογισμού
Μία λανθασμένη εκτίμηση, μια παρερμηνευμένη στρατιωτική άσκηση, ένα επεισόδιο στον αέρα ή στη θάλασσα ή μια απόπειρα παρεμπόδισης ρωσικής πρόσβασης στην περιοχή θα μπορούσαν να δημιουργήσουν μια αλληλουχία γεγονότων που θα ήταν πολύ δύσκολο να ανακοπεί.
Αναλυτές που μίλησαν στο Reuters έχουν ήδη επισημάνει ακριβώς αυτόν τον κίνδυνο λανθασμένου υπολογισμού.
Και εδώ η λέξη «αμέσως» αποκτά όλη τη σημασία της.
Η Μόσχα θέλει να εξαλείψει κάθε αμφιβολία ότι θα υπάρξει μεγάλο περιθώριο διπλωματικών ελιγμών μετά από μια επίθεση στο Kaliningrad.
Θέλει, με άλλα λόγια, η απειλή της απάντησης να είναι τόσο σαφής ώστε να αποτρέψει εξαρχής την ενέργεια.
Αυτό είναι η κλασική λογική της πυρηνικής αποτροπής: δεν χρειάζεται να χρησιμοποιήσεις το όπλο εάν ο αντίπαλος πιστεύει ότι πράγματι θα το χρησιμοποιήσεις.
Όμως υπάρχει και η σκοτεινή πλευρά αυτής της λογικής.
Όσο πιο απόλυτες γίνονται οι διατυπώσεις, τόσο μικρότερο γίνεται το πολιτικό περιθώριο αποκλιμάκωσης σε περίπτωση κρίσης.
Η αποτροπή μπορεί να αποτρέψει έναν πόλεμο, αλλά μπορεί επίσης να δημιουργήσει μια κατάσταση όπου ένα λάθος γίνεται δυσανάλογα επικίνδυνο.
Το πραγματικό δίλημμα λοιπόν δεν είναι αν η Ρωσία ή το NATO χρησιμοποιούν «σκληρή ρητορική».
Και οι δύο πλευρές επικαλούνται την αποτροπή.
Το κρίσιμο ερώτημα είναι αν η Ευρώπη οδηγείται σταδιακά σε ένα περιβάλλον όπου κάθε στρατιωτική κίνηση αντιμετωπίζεται ως πιθανή προετοιμασία πολέμου.
Το Kaliningrad βρίσκεται σήμερα ακριβώς πάνω σε αυτή τη γραμμή.
Για τη Ρωσία είναι εθνικό έδαφος που πρέπει να προστατευτεί με κάθε μέσο.
Για το NATO είναι ένας βαριά στρατιωτικοποιημένος ρωσικός θύλακας στην καρδιά της ανατολικής του πτέρυγας.
Και όσο η μία πλευρά απαντά στην «αποτροπή» της άλλης με ακόμη περισσότερη αποτροπή, τόσο αυξάνεται ο κίνδυνος να φτάσει κάποια στιγμή η Ευρώπη στο σημείο όπου μία λέξη όπως «αμέσως» δεν θα είναι πλέον ρητορική προειδοποίηση, αλλά περιγραφή του χρόνου που απομένει για να αποφευχθεί μια καταστροφή.
www.bankingnews.gr
Ο Ρώσος πρόεδρος κατέστησε σαφές ότι, εάν υπάρξει άμεση επίθεση κατά της Ρωσίας —και ειδικά κατά του Kaliningrad—, τότε το ζήτημα της χρήσης όλων των διαθέσιμων οπλικών συστημάτων της χώρας θα τεθεί αναπόφευκτα στην ημερήσια διάταξη.
Η διατύπωση δεν άφησε πολλά περιθώρια παρερμηνείας.
Η Μόσχα θέλει το NATO να γνωρίζει ότι θεωρεί το Kaliningrad αναπόσπαστο τμήμα της ρωσικής επικράτειας και ότι οποιαδήποτε προσπάθεια στρατιωτικής απομόνωσης ή επίθεσης εναντίον του θα μπορούσε να οδηγήσει σε άμεση κλιμάκωση.
Το μήνυμα έχει ιδιαίτερη σημασία επειδή το Kaliningrad βρίσκεται σε μία από τις πιο ευαίσθητες γεωστρατηγικά περιοχές της Ευρώπης.
Πρόκειται για ρωσικό θύλακα στη Βαλτική Θάλασσα, ανάμεσα στην Πολωνία και τη Λιθουανία, δύο χώρες-μέλη του NATO.
Η περιοχή φιλοξενεί σημαντικές ρωσικές στρατιωτικές υποδομές, αεροπορικά συστήματα, ναυτικές δυνάμεις και πυραυλικά μέσα.
Για τη Ρωσία αποτελεί τόσο στρατηγικό προγεφύρωμα όσο και πιθανό σημείο ευπάθειας σε περίπτωση γενικευμένης σύγκρουσης.
Επίσημη επιστολή στο ΝΑΤΟ για «πρωτοφανή κλιμάκωση»
Γι’ αυτό και η τελευταία αντιπαράθεση δεν αντιμετωπίζεται στη Μόσχα ως μια απλή διπλωματική διαφορά.
Η Ρωσία έχει αποστείλει επίσημη επιστολή στο NATO, κατηγορώντας τη Συμμαχία για «πρωτοφανή κλιμάκωση» γύρω από το Kaliningrad και προειδοποιώντας ότι μια προσπάθεια απομόνωσης της περιοχής θα μπορούσε να προκαλέσει στρατιωτική απάντηση ακόμη και με πυρηνικά μέσα.
Το Reuters επιβεβαίωσε ότι το ρωσικό έγγραφο αναφερόταν ρητά στη δυνατότητα χρησιμοποίησης ολόκληρου του διαθέσιμου οπλοστασίου, περιλαμβανομένων των πυρηνικών όπλων.
Ισχυρή αποτροπή
Από τη ρωσική οπτική, αυτή η θέση δεν παρουσιάζεται ως απειλή πρώτου πλήγματος αλλά ως αποτροπή.
Αυτό ακριβώς επιχείρησε να τονίσει και το Κρεμλίνο.
Η Μόσχα υποστηρίζει ότι δεν επιδιώκει σύγκρουση με το NATO, αλλά θέλει να διασφαλίσει ότι κανείς δεν θα θεωρήσει πιθανό ή αποδεκτό ένα σενάριο στρατιωτικού αποκλεισμού του Kaliningrad.
Η ρωσική επιχειρηματολογία είναι απλή: εάν μία πυρηνική δύναμη βλέπει τμήμα της επικράτειάς της να απειλείται άμεσα, τότε η αποτροπή χάνει το νόημά της εάν δεν υπάρχει σαφής προειδοποίηση για τις συνέπειες.
Το NATO, από την άλλη πλευρά, απορρίπτει πλήρως αυτή την ερμηνεία.
Ο Γενικός Γραμματέας της Συμμαχίας Mark Rutte δήλωσε ότι το NATO είναι αμυντικός οργανισμός, ότι δεν απειλεί το Kaliningrad και κάλεσε τη Ρωσία να σταματήσει αυτό που χαρακτήρισε πυρηνικές απειλές.
Υποστήριξε επίσης ότι δεν υπάρχει άμεση απειλή κατά εδάφους του NATO και ότι η Συμμαχία δεν θεωρεί τη ρωσική προειδοποίηση λόγο για πανικό.
Το πρόβλημα όμως είναι ότι, όσο και αν κάθε πλευρά περιγράφει τις δικές της ενέργειες ως «αμυντικές», η συνολική εικόνα στη Βαλτική γίνεται ολοένα πιο επικίνδυνη.
Το ΝΑΤΟ προκαλεί στην Ανατολική Ευρώπη
Το NATO έχει αυξήσει τα τελευταία χρόνια τη στρατιωτική του παρουσία στην ανατολική Ευρώπη.
Η Φινλανδία και η Σουηδία εντάχθηκαν στη Συμμαχία, στρατιωτικές ασκήσεις πραγματοποιούνται σε μεγαλύτερη κλίμακα και η περιοχή γύρω από το Kaliningrad έχει βρεθεί στο επίκεντρο σεναρίων πολέμου, ναυτικών επιχειρήσεων και αεροπορικών ασκήσεων.
Από τη δυτική σκοπιά, όλα αυτά αποτελούν αναγκαία μέτρα προστασίας απέναντι στη Ρωσία.
Από τη ρωσική σκοπιά, όμως, συνιστούν σταδιακή στρατιωτική περικύκλωση.
Εδώ βρίσκεται και η ουσία της αντιπαράθεσης.
Αυτό που η μία πλευρά ονομάζει «αποτροπή», η άλλη το εκλαμβάνει ως «προετοιμασία επίθεσης».
Η Μόσχα επικαλείται επίσης δημόσιες συζητήσεις και στρατιωτικά σενάρια στη Δύση στα οποία το Kaliningrad εμφανίζεται ως πιθανός στόχος σε μελλοντική σύγκρουση.
Ρωσικές πρεσβείες στην Ευρώπη υποστήριξαν ότι διαθέτουν πληροφορίες σύμφωνα με τις οποίες το NATO εξετάζει σενάρια αεροπορικού και ναυτικού αποκλεισμού της περιοχής.
Παράλληλα, η αντιπαράθεση τροφοδοτείται και από έναν πόλεμο αφηγήσεων.
Οι δυτικές κυβερνήσεις κατηγορούν τη Ρωσία για υβριδικές επιχειρήσεις, σαμποτάζ, κυβερνοεπιθέσεις και απόπειρες αποσταθεροποίησης στην περιοχή της Βαλτικής και στη Γερμανία.
Η Μόσχα απορρίπτει αυτές τις κατηγορίες και θεωρεί ότι χρησιμοποιούνται ως πολιτική δικαιολόγηση για ακόμη μεγαλύτερη στρατιωτική συγκέντρωση στα ρωσικά σύνορα.
Μέσα σε αυτή την ατμόσφαιρα, οι δηλώσεις Putin αποκτούν μεγαλύτερο βάρος.
Ο Ρώσος πρόεδρος δεν περιορίστηκε στο Kaliningrad.
Η δυτική ηγεμονία υποχωρεί
Στο Valdai Club μίλησε για μια διεθνή τάξη που αλλάζει και για έναν κόσμο στον οποίο, κατά την άποψή του, η δυτική ηγεμονία υποχωρεί.
Προειδοποίησε ότι η συνέχιση της κλιμάκωσης αυξάνει τον κίνδυνο καταστροφικών σεναρίων και παρουσίασε τη ρωσική στρατιωτική ισχύ ως μέσο αποτροπής και όχι ως εργαλείο επιθετικής επέκτασης.
Αυτή όμως είναι ακριβώς η θέση στην οποία συγκρούονται πλήρως τα δύο αφηγήματα.
Η Ρωσία υποστηρίζει ότι υπερασπίζεται την ασφάλειά της απέναντι σε ένα NATO που έχει επεκταθεί προς ανατολάς και έχει φέρει στρατιωτικές υποδομές κοντά στα ρωσικά σύνορα.
Το NATO, αντίθετα, θεωρεί ότι η διεύρυνσή του ήταν αποτέλεσμα κυρίαρχων αποφάσεων ευρωπαϊκών κρατών που αναζητούσαν προστασία και ότι η σημερινή ενίσχυση της ανατολικής πτέρυγας είναι απάντηση στη ρωσική ειδική στρατιωτική επιχείρηση στην Ουκρανία.
Καμία από τις δύο πλευρές δεν φαίνεται σήμερα διατεθειμένη να δεχθεί την αντίληψη ασφαλείας της άλλης.
Αυτό κάνει το Kaliningrad εξαιρετικά επικίνδυνο.
Ο κίνδυνος του λανθασμένου υπολογισμού
Μία λανθασμένη εκτίμηση, μια παρερμηνευμένη στρατιωτική άσκηση, ένα επεισόδιο στον αέρα ή στη θάλασσα ή μια απόπειρα παρεμπόδισης ρωσικής πρόσβασης στην περιοχή θα μπορούσαν να δημιουργήσουν μια αλληλουχία γεγονότων που θα ήταν πολύ δύσκολο να ανακοπεί.
Αναλυτές που μίλησαν στο Reuters έχουν ήδη επισημάνει ακριβώς αυτόν τον κίνδυνο λανθασμένου υπολογισμού.
Και εδώ η λέξη «αμέσως» αποκτά όλη τη σημασία της.
Η Μόσχα θέλει να εξαλείψει κάθε αμφιβολία ότι θα υπάρξει μεγάλο περιθώριο διπλωματικών ελιγμών μετά από μια επίθεση στο Kaliningrad.
Θέλει, με άλλα λόγια, η απειλή της απάντησης να είναι τόσο σαφής ώστε να αποτρέψει εξαρχής την ενέργεια.
Αυτό είναι η κλασική λογική της πυρηνικής αποτροπής: δεν χρειάζεται να χρησιμοποιήσεις το όπλο εάν ο αντίπαλος πιστεύει ότι πράγματι θα το χρησιμοποιήσεις.
Όμως υπάρχει και η σκοτεινή πλευρά αυτής της λογικής.
Όσο πιο απόλυτες γίνονται οι διατυπώσεις, τόσο μικρότερο γίνεται το πολιτικό περιθώριο αποκλιμάκωσης σε περίπτωση κρίσης.
Η αποτροπή μπορεί να αποτρέψει έναν πόλεμο, αλλά μπορεί επίσης να δημιουργήσει μια κατάσταση όπου ένα λάθος γίνεται δυσανάλογα επικίνδυνο.
Το πραγματικό δίλημμα λοιπόν δεν είναι αν η Ρωσία ή το NATO χρησιμοποιούν «σκληρή ρητορική».
Και οι δύο πλευρές επικαλούνται την αποτροπή.
Το κρίσιμο ερώτημα είναι αν η Ευρώπη οδηγείται σταδιακά σε ένα περιβάλλον όπου κάθε στρατιωτική κίνηση αντιμετωπίζεται ως πιθανή προετοιμασία πολέμου.
Το Kaliningrad βρίσκεται σήμερα ακριβώς πάνω σε αυτή τη γραμμή.
Για τη Ρωσία είναι εθνικό έδαφος που πρέπει να προστατευτεί με κάθε μέσο.
Για το NATO είναι ένας βαριά στρατιωτικοποιημένος ρωσικός θύλακας στην καρδιά της ανατολικής του πτέρυγας.
Και όσο η μία πλευρά απαντά στην «αποτροπή» της άλλης με ακόμη περισσότερη αποτροπή, τόσο αυξάνεται ο κίνδυνος να φτάσει κάποια στιγμή η Ευρώπη στο σημείο όπου μία λέξη όπως «αμέσως» δεν θα είναι πλέον ρητορική προειδοποίηση, αλλά περιγραφή του χρόνου που απομένει για να αποφευχθεί μια καταστροφή.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών